در چارچوب OKR (اهداف و نتایج کلیدی)، امتیازدهی و درجه‌بندی یکی از مهم‌ترین مراحل برای اندازه‌گیری پیشرفت و یادگیری از تجربیات است. تیم های گوناگون تعاریف متفاوتی از موفقیت در OKR دارند و متناسب با این موضوع نحوه امتیاز دادن به OKR روش های گوناگونی را شامل میگردد.
امتیازدهی به OKR چیست؟
امتیازدهی به OKRها (اهداف و نتایج کلیدی) در پایان هر دوره OKR انجام میشود و فرصتی بی‌طرفانه برای بررسی عملکرد کلی تیم از طریق سیستم امتیاز دهی است.همچنین تحقیقات نشان می‌دهد سازمان‌هایی که OKRهارا امتیازدهی می‌کنند، ۴۷% احتمال بیشتری در دستیابی به اهداف خود دارند.
درک اهمیت امتیازدهی به OKRها کلید بهبود مهارت‌های تعیین هدف است.
امتیازدهی به OKRها فعالیتی بی‌طرفانه است، شبیه به امتیاز نهایی یک مسابقه.در این اقدام برای هر نتیجه کلیدی (Key Result) مشخص می‌کنیم که چقدر پیشرفت داشته‌ایم.
۵ گام عملی از مراحل امتیازدهی OKR
گام ۱: جمع‌آوری داده‌های کمی
– متریک‌های هر Key Result را اندازه بگیرید و به روش هایی که در ادامه مقاله بیان میشود ثبت کنید. بهتر است این اقدام فقط در پایان فصل صورت نگیرد و بصورت مداوم در چرخه جلسات بررسی برگزار شود.
– اگر هدف بهبود KPI مرتبطی بود به آن رجوع کنید. در غیر اینصورت به سایر دیتا های ثبت شده در ابزارهایی مانند Google Analytics، CRM و… استفاده کنید.
همیشه در هنگام ثبت اولیه OKR به منابع دیتا دقت کنید.
گام ۲: محاسبه امتیاز هر Key Result
– از فرمول ساده وضعیت فعلی ÷ هدف استفاده کنید.
– برای اهداف کیفی، از مقیاس‌های لیکرت (مثلاً ۱ تا ۵) کمک بگیرید.
گام ۳: تحلیل دلایل موفقیت یا شکست
برای هر امتیاز پایین از این سوالات بپرسید:
– آیا هدف بیش از حد بلندپروازانه بود؟
– آیا منابع کافی اختصاص داده شد؟
– آیا موانع خارجی غیرقابل پیش‌بینی وجود داشت؟
گام ۴: امتیازدهی نهایی به Objective
– به سادگی میانگین امتیاز هر Key Result را محاسبه کنید.
گام ۵: مستندسازی و به‌اشتراک‌گذاری
– نتایج را در یک سند عمومی ثبت کنید.
– جلسه بازبینی برای بحث درباره درس‌های آموخته شده هر دوره برگزار کنید.
روش های امتیاز دهی به OKR
امتیازدهی به روش اندی گروو
وقتی به OKRهای خود نگاه می‌کنید، چگونه می‌دانید که عملکرد خوبی دارید یا خیر؟ افراد در مورد تعریف موفقیت در OKRها نظرات متفاوتی دارند. روش اندی گروو (Andy Grove) برای امتیازدهی به OKRها ساده است: “بله” یا “خیر”. به وضوح مشخص است که آیا به نتیجه کلیدی خود رسیده‌ایم یا خیر.
امتیازدهی به روش گوگل
گوگل به‌طور مشهور رسیدن به میزان ۶۰-۷۰٪ از هدف را به‌عنوان نقطه طلایی برای نتایج کلیدی (Key Results) تعیین کرده است.
کسب امتیاز پایین‌تر ممکن است به این معنا باشد که سازمان به‌اندازه کافی به اهداف خود نمی‌رسد. از سوی دیگر، امتیاز بالاتر ممکن است نشان‌دهنده این باشد که اهداف به‌اندازه کافی بلندپروازانه تعیین نشده‌اند. در مقیاس ۰.۰ تا ۱.۰ گوگل، انتظار می‌رود که به‌طور میانگین امتیازی بین ۰.۶ تا ۰.۷ برای همه OKRها کسب شود.
برای سازمان‌هایی که تازه با OKRها آشنا شده‌اند، این تحمل “شکست” در رسیدن به اهداف دشوار ممکن است کمی ناخوشایند باشد.
هرچند که منطقی در پشت تعادل بین اهداف قابل دستیابی و بلندپروازانه وجود دارد، این رویکرد دارای برخی مشکلات است:
چرا این روش گیج‌کننده است؟
- اکثر تجربیات زندگی به ما یاد داده‌اند که 100% = کامل است و به‌طور طبیعی برای افراد سخت است که اهداف خود را با این طرز فکر تعیین کنند که 0.7 = 100% و 1 = 200%.
- این امر منجر به این میشود که تیم‌ها مقیاس‌های مختلفی برای جشن گرفتن موفقیت در OKRها و KPIها داشته باشند، مگر اینکه شما به تیم خود بگویید که برای رسیدن به 70% از اهداف فروش، پاداش کامل دریافت خواهند کرد.
- بیش از حد به مقدار (امتیاز) وابسته است و جنبه‌هایی که موفقیت یا عدم موفقیت را تعیین می‌کنند، اهمیت داده نمیشود. بعنوان نمونه به یادگیرنده بودن در OKR توجه نمیشود.
روش تجربه عملی
برخی تیم‌ها از اعداد صفر و یک استفاده می‌کنند، برخی دیگر درصدها را به کار می‌برند و ممکن است روش گوگل برای بعضی خوب عمل کند، ضروری است که رویکردی متناسب با فرهنگ و نیازهای تیم خود اتخاذ کنید.
مطمئن شوید که انتظارات به‌وضوح تعریف شده‌اند و معیارهای موفقیت برای همه شفاف هستند.
ساده ترین روش استفاده از روش درصدی و معیار قرار دادن بازه 0.0 تا 1.0 است. هر نتیجه به یک اندازه در نمره کلی OKR نقش دارد. نمره نهایی نشان‌دهنده عملکرد OKR است؛ هر چه بالاتر، بهتر!
– ۰.۰–۰.۳: پیشرفت ناچیز یا هیچ پیشرفتی نداشته‌اید (قرمز)
– ۰.۴–۰.۶: پیشرفت متوسط، اما نیاز به بهبود دارد (زرد)
– ۰.۷–۱.۰: هدف محقق شده یا بیش از انتظار (سبز)
امتیاز OKR باید مانند آیینه عمل کند. تصویری صادقانه از واقعیت را نشان دهد، حتی اگر چهره‌ای ناخوشایند باشد.
مثال
هدف: افزایش بهره‌وری استفاده از سوخت در خودرو.
- نتیجه کلیدی ۱: کاهش وزن خودرو به میزان ۱۰ درصد : وزن خودرو ۹ درصد کاهش یافت، نمره ۰.۹ است.
- نتیجه کلیدی ۲: کاهش مقاومت هوا به میزان ۱۲ درصد : کاهش ۶ درصدی داشتیم، نمره ۰.۵ است.
- نتیجه کلیدی ۳: استفاده از لاستیک‌های با بهره‌وری سوخت بالاتر : هنوز این مورد نهایی نشده، اما ۵۰ درصد پیشرفت داشتیم، بنابراین نمره ۰.۵ است.
نمره کلی OKR = میانگین سه نمره فوق = ۰.۶۳
در ادامه به ذکر چند نکته مهم در زمان امتیازدهی میپردازیم
امتیازدهی به OKRهای آرمانی در برابر OKRهای متعهد
حتما نباید نحوه امتیاز دهی به OKR ها از یک روش ثابت صورت پذیرد، مخصوصا در زمانی که OKR ها از لحاظ آرمانی بودن یا الزامی بودن تفاوت دوچندانی با هم دارند.
نکته : البته باید به این نکته اشاره کرد که در صورت استفاده از این روش و با استفاده از سیستم های امتیازدهی متفاوت امکان مقایسه بین OKR ها از بین خواهد رفت.
- برای OKRهای آرمانی، یک طیف بین موفقیت و شکست وجود دارد. مثلاً نمره ۰.۶۳ نشان‌دهنده پیشرفت است، اما نه موفقیت کامل.
- برای OKRهای متعهد، امتیازدهی به‌صورت قبولی/ردی است و باید به نمره ۱.۰ یا ۱۰۰ درصد برسد. در این اهداف جایگاه میانه وجود ندارد.
تکرار بخشی از فرایند OKRهاست
یکی از ارزش‌های اصلی OKRها این است که شفافیت درباره پیشرفت شما ارائه می‌دهند. ممکن است متوجه شوید که به‌اندازه کافی بلندپرواز نیستید! یادگیری و تکرار از روی OKRها کلید رشد و بهبود کسب‌وکار شماست.
اگر به اهداف خود نمی‌رسید، نباید احساس شکست کنید. فقط باید این اطلاعات را برای تصمیم‌گیری‌های آینده استفاده کنید. اگر اهداف شما خیلی دشوار هستند، در دوره بعدی تنظیم کنید. اگر خیلی آسان هستند، در فصل بعدی سطح را بالا ببرید.
خودارزیابی و بازتاب
در کنار امتیازدهی، خودارزیابی و بازتاب نقش مهمی در درک عملکرد OKRها دارند.سعی کنید برای نتایج پایان فصل به خودارزیابی و بازتاب هر OKR نیز اشاره کنید.
- خودارزیابی: افزودن قضاوت‌های ذهنی به نمرات برای بررسی شرایط خاص.
- بازتاب: تحلیل عمیق دلایل موفقیت یا شکست و یادگیری برای دوره بعدی.
نتیجه‌گیری
امتیازدهی به OKRها با ترکیب نمره‌دهی بی‌طرفانه و بینش‌های ذهنی به تیم کمک می‌کند تا عملکرد کلی خود را بررسی و بهبود دهند. با وقت گذاشتن برای ارزیابی و فیدبک در پایان هر دوره، تیم‌ها برای موفقیت‌های بزرگ‌تر در دوره بعد آماده می‌شوند. تیم‌هایی که می‌توانند به OKRهای آرمانی و معنادار خود دست یابند، در مسیر دستیابی به تعالی هستند.